Nie przepadam za chodzeniem na cmentarz. Choć jestem na nim stosunkowo często. To wynika z pracy redakcyjnej. Niemniej cmentarz mnie przygnębia. Uzmysławia przemijanie i przypomina, że kiedyś przyjdzie także mój epilog. Jako chrześcijan powinienem spoglądać na to miejsce bardziej odważnie. Spoglądać bez próby zakotwiczenia się w tej rzeczywistości, jakbym miał nie pomrzeć.
Chrześcijaństwo to religia Zmartwychwstania. Zgodnie z 1 Listem do Koryntian, jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, cała chrześcijańska wiara jest daremna (próżna).
Czasem w wierze zatrzymujemy się gdzieś na etapie pójścia do nieba, na etapie przejścia w zaświaty, zapominając o prawdziwym rdzeniu chrześcijaństwa – zmartwychwstaniu. Łatwiej wyobrazić sobie niebo niż zmartwychwstanie umarłych. Też powinienem, mijając groby, pamiętać o tej części nadrzeczywistości.

Mimo cmentarnych oporów i niechęci do odwiedzania nekropolii, z szacunkiem i ciepłem w sercu patrzę na rzesze rodaków podążających na listopadowe groby. Idą wierzący, ci mniej i ci w ogóle niewierni. Każdy z innym wyobrażeniem eschatologicznym, ale każdy z pamięcią o kimś, z tęskną miłością. I można w każdy inny dzień pójść na mogiłę, ale szarpie w ten czas coś w środku, aby pójść tłumnie i w te dni.

Ojczyzną moją — to bratnie groby
Pełne wdowiego smętku, żałoby

I pomijam groteski tego czasu. Te parady mody, spotkania rodzinne gdzie się czasem boczymy na siebie, gdzie oceniamy znicze i kwiaty przyniesione przez familiantów. Dajmy temu spokój.
Piękne jest to nasze chodzenie po grobach. Pamięć o przodkach. Przecież wielu z nas przebywa masę kilometrów, aby nawiedzić groby antenatów. Jeździmy na spotkania z mogiłą, a jednak z człowiekiem.

Ojczyzną dziecię — to łany twoje,
To groby przodków skryte żałobą!

Ta pamięć.
Smutkiem jakimś żałosnym napełnia mnie myśl, że kilkadziesiąt lat po mojej śmierci, potomkowie moi nie bardzo będą o mnie pamiętali, czy cokolwiek wiedzieli. Przemijanie męczy mnie na co dzień, męczy też mnie na zapas. Wszystko to minie jako polna trawa.

I te znicze. Jesteśmy największym producentem zniczy w Europie. Jest też u nas największe na kontynencie zapotrzebowanie na nie.
Płomień przypomina o osobie, której już nie ma. Jest symbolem obecności, znakiem, że więź trwa. Innym przypomina nadzieję zmartwychwstania, jest światłem w mroku śmierci. A może światło zniczy to wskazanie błądzącym duszom drogi? Może to latarnie nadziei?

Kultywujmy, pamiętajmy. Ci wierzący – niech rozważają zmartwychwstanie. Prawosławna tradycja mocno wiąże pamięć o zmarłych z Paschą, czyli świętem Zmartwychwstania Chrystusa. Nowina o Zmartwychwstaniu Chrystusa jest niesiona w sercach na groby*.
Nie pozwólmy by więź z bliskimi skończyła się wraz ze śmiercią. Żyjmy dobrze, czyniąc dobro tak, aby za sto lat pamiętano o nas, nawet jeśli nikt nie będzie już pamiętał naszego imienia. Żyjmy z nadzieją i wiarą w zmartwychwstanie.
Ostatnim słowem nie jest śmierć.



Wyjątkowo - niedzielne spotkanie z audycją Prorock — 1 listopada o godzinie 21:00

-------

*Niemniej społeczność prawosławna naturalnie włącza się w ogólnopolski, kulturowy zwyczaj listopadowej zadumy. Można świętować dwa razy.