Pro-rock
Radio SzczecinRadio Szczecin » Pro-rock
Prorock | Dorastać do godności. fot Maciej Papke
Prorock | Dorastać do godności. fot Maciej Papke
Posłuchaj Prorock'a z 28 marca
Nie wiem jak Wam, ale zdarzało mi się w życiu poczucie, że jestem czegoś niegodny albo po prostu nie dorosłem do czegoś. Kiedyś dostałem w prezencie od żony nowy kask rowerowy. Długo w nim nie jeździłem, bo uznałem że nie godny jestem kasku pięknego, jeżdżąc wciąż na starym rowerze*.
To jest trochę jak z rzeczami, które czekają na właściwy moment, aby ich użyć, ale tylko w mitycznym czasie, w dobrej chwili odpowiedniego momentu, będą działały lepiej. Zacnie i godnie.
Niektórzy trzymają tak długo w szafce drogie i ulubione perfumy, aż te zwietrzeją.
Podobny motyw miałem z muzyką. Jako młodzian wiedziałem, że są giganci, muzycy i zespoły, które porywały tłumy i wyznaczały muzyczne drogi. Byli wielcy i na piedestałach. Część moich kolegów ich słuchała. Trochę im zazdrościłem, że są niejako na wyższym poziomie. Mnie też poszczególne utwory danych wykonawców się podobały. Ale przecież to dla znawców. Nie chciałem być fanem jednego utworu, czy też jednej płyty. Nie zasługiwałem.
Pewnie psychologicznie to niepokojące - ale tylko dla psychologów. Określiliby to „lękiem przed skalaniem ideału”, albo że mam syndrom oszusta. Są takie pojęcia.
Takie muzyczne uczucia tarmosiły mną dawno temu i to przy wielu wykonawcach. To chyba coś na kształt dorastania. Nie wiem, może w przypadku muzyki, to był motyw uświęcania sztuki, budowania sacrum.
Nie wiem skąd we mnie takie blokady. Może bałem się, że coś mi się nie spodoba, a to będzie oznaczało że się nie znam. Takie cnotliwe podejście miałem choćby do Pink Floydów. Byli wielcy, tworzyli nie tylko muzykę, ale i historię.
Jak ukazała się ich płyta „The Division Bell” miałem z nią styczność, pożyczyłem wówczas krążek od kolegi. Czułem, że on czuje więcej, dając mi z namaszczeniem CD.
I nie spodobała mi się płyta. A czułem że powinna, bo wiecie - Pink Floyd. Na dodatek ta historia tworzenia: pierw było 60 lekko zarysowanych utworów. Gilmour zarządził ‘wielki odsłuch’ dla muzyków pracujących przy tej płycie. Skupiono się na 27 kawałkach, z których w drodze dalszego głosowania część utworów wyrzucono, a inne połączono ze sobą.
Zostało 15, z których wyłoniono finałową 11, która znalazła się na krążku. A mi nadal coś nie wchodziło. Po latach wykiełkowało „High Hopes”** – nie oszukujmy się - opus magnum tego albumu. Potem dołączały kolejne kompozycje, ale teraz już dorosłem i wiem, czuję, że nie wszystkie muszą mi się podobać***.
W moim pasywnym życiu muzycznym, było kilka pozycji, które wręcz fizycznie czekały na półce, aby uczynić mnie godnym słuchania. Ale nadal mam utwory niczym te zacne i drogie perfumy, które odsłuchuję odświętnie, na specjalne okazje. Na szczęście one nie wietrzeją.
Czasem ten odsłuch robię z Wami - na antenie Radia Szczecin i audycji Prorock. Bo w duecie lepiej smakuje.

28 marca zapraszam Was na audycję Prorock. To będzie sobota, włączcie się o godzinie 20:00.


*głowa jest tak samo cenna na starym, jak i na nowym rowerze.

**Wideo do „High Hopes” też doceniłem późno, dopiero kiedy sam zacząłem kadrować rzeczywistość kamerą i aparatem. Ów teledysk został wyreżyserowany przez Storma Thorgersona, grafika, twórcy ponad 100 okładek płyt i blisko 50 teledysków.

***Kiedyś poprowadziłem Prorocka, w którym wybrałem kawałki z 10 moich ulubionych płyt, kawałki które mi się nie podobały. Pozycje które czasem słuchałem - bo wypada, i nie chciałem obrazić idola. Dobra, zazwyczaj je pomijałem. I wiecie co, podczas audycji na żywo stwierdziłem, że te najsłabsze ogniwa nie są takie złe, a nawet mi się podobają.


papke@radioszczecin.pl

Prorock | Bachy, Beethoveny i inne smutasy fot. Maciej Papke
Prorock | Bachy, Beethoveny i inne smutasy fot. Maciej Papke
Posłuchaj Prorock'a z 21 marca 2026
Czy twórczość Bacha to muzyka klasyczna? Formalnie to muzyka epoki baroku. Nie wiem też, czy to muzyka poważna. Terminologia muzyki poważnej/klasycznej jest lekko zagmatwana jak partytura Igora Strawińskiego.
Tak uogólniając - wraz z Węgrami i Czechami mamy muzykę poważną. Większość narodów idzie za angolami i ich classical music. Łotysze mają akademicką muzykę, a w Estonii muzykę głęboką. Wyczytałem w Wikipedii, że i u nas stosuje się termin muzyka akademicka do tego co ja nazywam poważną. Albo klasyczną. Spór trwa. Nawet we mnie.
Na niejednym występie Baltic Neopolis Orchestra na którym byłem, muzycy podkreślali, że to co prezentują nie jest muzyką poważną.
No ale jest poważna. Poważne instrumenty, poważne sale zwane filharmoniami. Poważne miny na scenie i na widowni. Ubranie też klasyczne i poważne. Zresztą, poważna to trochę taka jednak smutna muzyka.
Choć mimo mojego working class, to coś podpowiada mi, że taki Mozart* i Haydn, to nie zawsze tak poważnie komponowali, a co jest teraz słuchane z poważnymi minami.

A weź sobie w słuchawki nałóż na trening na siłce, czy na bieganiu, załaduj Haendla lub Pendereckiego. No nie wejdzie. Albo zgruzuje trening. U większości VOMax osiągnie swoje min.

Ja wiem, że są wytrawne uszy niczym Cabernet Sauvignon i oni z tą swoją wytrawnością i Beethovenem na uszach robią życiówkę na 10 km.
No dobra, trening nie, ale już lot w kosmos przy toccacie albo ćwiczenia kawalerii powietrznej na poligonie przy Wagnerze, to już bardziej czuję.
Słuchajcie, można też się wywyższać. Dobre auto, dobre stereo w aucie i jakiś szlagier Vivaldiego albo Rewolucyjna Chopina, na otwarte okno. Twój status wzrasta wśród ludzi na przystanku tramwajowym o 8 punktów. Powaga.

No i wracamy do Bacha. 21 marca przypada rocznica Jego urodzin.
Dobry moment na Jana Sebastiana w Prorocku, zważywszy że jego muzyka ma bardzo wyraźne struktury harmoniczne i szybkie pasaże, które świetnie pasują do gitar elektrycznych.
Doczytałem – bo sam będąc Prorockiem nie ogarniam tak dobrze muzykologii – że w heavy metalu istnieje cała tradycja riffów i solówek inspirowanych stylem Johanna Sebastiana Bacha — głównie poprzez sekwencje barokowe, szybkie pasaże, arpeggia i quasi-fugi (do końca nie wiem o czym tutaj piszę).
Niemniej przygotowałem kilka utworów z muzyki – jakiej? Rozrywkowej! Pozycji odwołujących się do twórczości Bacha bezpośrednio, czy też pośrednio.
Zapraszam w sobotę 21 marca o 20:00.

Na koniec dodam, że Johann Strauss II (syn), Giuseppe Verdi i ten Mozart ze swymi serenadami, to jednak tak czasami dla niepoważnych zwykłasów tworzyli.


*takie wrażenie wyniosłem choćby z filmu Amadeusz z 1984 roku w reżyserii Milosa Formana
Prorock na antypodach codzienności
Prorock na antypodach codzienności
Odsłuchaj sobie Prorocka z 14. marca 2026


Kiedy w styczniu 2000 roku ukazał się 13. (10.)* album mistrza Jeana Michela Jarre'aMetamorphoses, został przyjęty jako dzieło wręcz kontrowersyjne, wywołując zdziwienie szczególnie u fanów przestrzennych pasaży rodem z Oxygene i Equinoxe.

Owszem, w dyskografii muzyka, pojawiały się samplowane ludzkie głosy, ale nikt nie śpiewał. Może melorecytował. Teraz było inaczej. Metamorphoses okazała się płytą zasługująca na swój tytuł. Utwory krótsze i odrębne, inne niż wcześniejsze kompozycje, które zazwyczaj ewoluowały jedno w drugie. Na tej płycie można usłyszeć i house, techno, ale i radio-pop czy down-tempo.

To był początek tej odskoczni.

W dwa lata później, pojawia się następny album, odmieniec w kolekcji Francuza. Kolejny album, który nie spotkał się z należytym uznaniem i szerokim odzewem wśród miłośników el-muzyki. Album kompletnie pominięty przez media.

Sessions 2000. Tu co prawda mamy powrót do całkowicie instrumentalnych zmagań, ale zarazem są to nowe brzmienia. Nietypowe dla Jean-Michel'a. To jazz. A bardziej jazz-lounge, nu-jazz. JMJ nagrał ten album razem ze swoim kolegą i przyjacielem - wieloletnim współpracownikiem – Francis’em Rimbert’em.

Ów Francis z Michelem koncertował od lat 80, współpracował przy bodajże ośmiu albumach. Największy jednak wkład miał właśnie przy tworzeniu Sessions 2000.

Skąd pomysł na album w oparach jazzu? Wytwórnia w której wydawał swoje albumy JarreDisques Dreyfus - na początku wieku postanowiła zmienić swój profil na brzmienia nieco bardziej chilloutowe, stąd i artyści dotychczas nagrywający tamże, musieli dostosować swoją muzykę.

I moim zdaniem to wyszło.

Session 2000 powstawało niemal jako nagranie improwizowanej sesji, dlatego udział Rimberta okazał się istotny - nie tylko jako muzyka, ale jako programisty instrumentów i sound designu.

Sięgnijcie po te nagrania. Są inne. Nawet jeżeli chill, jazz-lounge i podobne brzmienia, nie są Waszym pierwszym muzycznym wyborem. Jest intrygująco i nie najłatwiej**.


W tym wydaniu Prorocka sięgnę po kilka utworów (raczej pochodzenia gitarowego), ale będą to utwory zaskakujące dla danego wykonawcy. Nie szokujące, ale intrygujące na pewno i nieoczywiste. Wspomniany JMJ też będzie.

Bo muzyka, (a szczególnie Metallica) nie skończyła się po Kill’Em All.



*Wiele osób (choćby dziennikarzy) liczy dyskografie Jean’a Michel’a Jarre od albumu ‘od którego wszystko się zaczęło’ czyli od Oxygene wydanego w 1976 roku. Ale wcześniej, bo w 1973 roku, muzyk ten skomponował ścieżkę dźwiękową do filmu Les Granges Brulees i zapis tejże jest wydane jako oficjalna płyta pod tym samym tytułem co film.

Rok wcześniej w 1972 roku powstaje Desert Palce - jego pierwszy solowy longplay. Owszem, muzyka była tworzona jako ilustracje do filmów, reklam i produkcji telewizyjnych. Niemniej zostało to zebrane na jedną płytę i wydane właśnie jako longplay.


** Bo tak w życiu jest, że poruszamy się po utartych ścieżkach, po tych samych torach, czasem owszem ktoś przestawi zwrotnicę i zmieni nam kierunek jazdy.

To poruszanie się po ustalonych koleinach życia, po wypracowanym schemacie działań, pomaga w funkcjonowaniu. Pomaga nam samym jak i innym w naszym otoczeniu. Często są to przyzwyczajenia, nie tylko nasze i nie tylko przez nas oczekiwane.

I o to wchodzi jakaś odmienność w naszą linię czasu. Jakaś kompozycja nie pasująca do dyskografii naszego żywota. Suniemy po torach co raz częściej zamieniając te zwrotnice, ale i nie zatrzymujemy się też na peronach życia. Wstawiamy zmienną do naszego życia, do codzienności, szokując otoczenie, czasem nawet niesłusznie oburzając. Tak jak po ulubionych muzykach oczekujemy czegoś nowego, ale jednak takiego samego.

Bo najbardziej podobają się nam te, które już znamy (Pisałem o tym tutaj).

Zmianą tą może być element garderoby, porzucenie nałogu, mniej skrępowana szczerość, mówienie o swoich poglądach, wyrażanie opinii, chodzenie do pracy na piechotę, poszczenie, czy też regularne bieganie.

Na starość mu odbiło.

Motor se kupił.

Cokolwiek innego pojawi się w naszej rzeczywistości którą tworzymy, wywołuje to emocje i jakiś niepokój u innych. Pozwólmy zatem innym wydawać takie utwory na pięciolinii życia jakie im w duszy grają.


Prorock | Stayin’ alive. Fot. Maciej Papke
Prorock | Stayin’ alive. Fot. Maciej Papke
Posłuchaj audycji z 7 marcA 2026
Nie to, żebym zaraz jakimś wyczulonym audiofilem był. Nie chodzi też o to, że w Radiu pracuję. Nie mam też jakiegoś słuchu odbierającego w wybitnym zakresie częstotliwości, a zapewne wraz z wiekiem moje spektrum jest coraz węższe. Badań słuchu jeszcze sobie nie robiłem, bo boje się, że to moje dobre nastawienie popsuje się tymże badaniem.

Niemniej czasem dostaję porażenia, kiedy piosenki, utwory, muzykę którą znam, słyszę na pierdziakowym sprzęcie. Choć rozumiem, że czasem to małe radyjko w kuchni pomaga śpiewać przy krojeniu pieczarek, a wodoodporny blututowy głośnik daje namiastkę mono-dźwięku pod prysznicem. Choć tego blututa to obronię – często słyszę muzykę ze smartfona albo częściej jakiś podcast. Słyszę, bo moja żona operując w kuchni, umila sobie czas właśnie dźwiękami ze smartfona. I aby w kuchennym zgiełku było coś słychać z tych mikrych głośniczków, trzeba naprawdę pogłośnić solidnie. Zatem nie tylko kuchnia słucha, ale wszyscy wokoło.
I tu ratuje sytuację wspomniany głośnik blututowy. Można słuchać ciszej, a słyszeć więcej.

Nie jestem też purystą dźwiękowym. Ale wiem, jak bardzo wiele kosztuje muzyków, producentów, realizatorów dźwięku zabiegów, aby jakiś utwór brzmiał tak a nie inaczej. Ile to pracy, umiejętności, nieprzeciętnego słuchu, wyczucia i zmysłów nie nazwanych potrzeba. Godziny pracy nad frazą, doborem strun w gitarze i maglowanie sampli. A my potem brzęczymy zgruźliczałym głośnikiem*.
Wręcz bezcześcimy bylejakością odsłuchu. I nie chodzi teraz o pracę w biurze, kuchni, warsztacie, czy na budowie. Tam radio, muzyka towarzyszy i niech tak będzie. Prędzej namawiam Was do celebrowania muzyki którą lubicie, albo chcecie poznać. Dajmy szansę twórcom, aby ich przekaz nie został zepsuty przez nasz odbiór, czy też sposób odbioru. Ja mam tak z kawą. I herbatą. Jeżeli mi nie podpasuje, to nie dopijam. Nie piję dalej po pierwszych dwóch fałszywych łykach smaku. Lepiej już nie pić, niż mieć ten posmak niesmaku.

Do ilu też ja utworów się przekonałem, tylko dlatego, że gdzieś przypadkowo po raz drugi usłyszałem je choćby na całkiem zwykłych dousznych słuchawkach.
Dajmy szansę wybrzmieć. Dziś taki podjazd robi do Was Radio Szczecin i ja z audycją Prorock. Będzie stereo i w miarę bez zakłóceń.

Zresztą jak macie zakłócenia w życiu i pada Wam nie tylko dźwięk - nie poddawajcie się. W Prorocku 7 marca tematem przewodnim będzie hasło „stayin’ alive”.
Zatem zalecam – kto może – bo wiem, że część z Was pracuje i tam w robocie słucha właśnie Prorocka, ale pozostali również weźcie nałóżcie słuchawki, albo podkręćcie w domu stereo. Ta audycja i muzyka wybrzmi dla Was.



* Tak, wiem jest coś takiego "Krzywa Harmana": Badania wykazały, że istnieje pewien model brzmienia (target curve), który jest preferowany przez większość ludzi. Głośniki grające dokładnie tak, jak nagranie (ang. linear response), przegrywały z tymi, które "kolorowały" dźwięk w sposób przyjemny dla ucha. Firma Harman International to właściciel m.in. JBL, Harman Kardon, AKG)
Ale (chyba) firma Bose (też od głośników) miała taki pokój odsłuchowy, to była jeżdżąca platforma na TIRze. Prócz promocji przeprowadzali po Polsce badania nad preferencjami. Słuchacze wybierali w pomieszczeniu odsłuchowym zestaw, który wg nich najlepiej brzmiał. Wyniki badań pokazały, że większość słuchających wybrała głośniki, które brzmią słabiej niż przeciętnie, jak w większości ich samochodów.
Ars longa, vita brevis czyli Prorock na koniec lutego. | Fot. Maciej Papke
Ars longa, vita brevis czyli Prorock na koniec lutego. | Fot. Maciej Papke
Czas. Patrząc od strony fizycznej, a poniekąd i praktycznej, biegnie ciągle tak samo*. Doba jest dobą, godzina godziną, a minuta sekundami płynie za minutą. Według zegara zawsze trwają te jednostki tyle samo. A jednak w pewnych warunkach czas potrafi nam się dłużyć. Czas potrafi nam się ciągnąć. Częściej jednak brakuje nam tego czasu. Częściej ten czas nam ‘leci’, przelewa się przez palce jak piasek na plaży, jak ziarenka w klepsydrze. Ależ to zleciało.

Czasu zazwyczaj mamy coraz mniej. Patrząc na nasze ziemskie bytowanie, akurat ta prawda jest prawdą. I ten sławetny wers: “... rzekł mistrz von Schopenhauer, że czas przyspiesza z biegiem lat w pewnej funkcji stałej” z piosenki Sienkiewicza Kuby. Takie spostrzeżenie prawdziwie zaskakujące.

Trapi mnie ten upływ czasu. A nawet przeraża w zmieszaniu ze smutkiem. Co najmniej trzy audycje na przestrzeni kilkuset wydań dotyczyły czasu. W tym Prorocku też sięgnę po ten temat, choć
w innym ujęciu. Jestem refleksyjny, bo to pora (żeby nie pisać - czas) Wielkiego Postu. Niełatwo mam w tej migającej rzeczywistości zahaczyć o ten 40-dniowy moment wyciszenia. A potrzeba nam uczesania tego poletka naszej potarganej duszy.

Moje dni rozwydrzone takie, cwałują poprzez czas.
Usiądźmy zatem. Włóżcie słuchawki. Dziś trochę o czasie i przemianie. Bo czas taki jest - miesza wskazówkami w tym garze życia, lekko nas zmieniając.



*Tak, tylko w ujęciu mechaniki, fizyki Newtonowskiej czas jest uniwersalnym, stałym "metronomem". Obecnie fizyka podpowiada, że jest on elastycznym wymiarem podlegającym wpływom grawitacji i prędkości.

** „Czas robi nam szpas” oznacza, że czas biegnie na przykład za szybko, powodując, że czujemy się zaskoczeni upływem lat, lub wydarzenia toczą się w przewrotny sposób, nie tak jak planowaliśmy. Wyrażenie pochodzi z gwary śląskiej (i piosenki Ars Longa Vita Brevis).
Jaki jest Wasz korzeń odbioru muzyki? | Prorock
Jaki jest Wasz korzeń odbioru muzyki? | Prorock
Prorock | audycja z 21 lutego 2026
Kto uczył Was słuchać muzyki? Pamiętacie ten moment, w którym coś Wam się przestawiło w jej odbiorze? W moim domu głównym przekaźnikiem muzyki było radio. Muzykę zaś na życzenie prezentował mój wujek, który posiadał kolekcję płyt i singli – i jak to się mówiło - 'adapter' Unitry. Znaczy się gramofon. Potem funkcjonował w domu 4-ścieżkowy szpulowiec Grundig. Muzyka zatem była, sprawiała przyjemność, towarzyszyła. Były ulubione kawałki.
Koledzy w szkole mieli ulubione zespoły, wykonawców, plakaty, wycinki z gazet, kasety. U mnie coś tam grało, coś się podobało. Przemijało w moim przypadku. Nie identyfikowałem się muzycznie.

Czasy podstawówki, jestem u kolegi. Jego tato zapytał mnie, kiedy właściwie już miałem wyjść – a chcesz posłuchać z nami muzyki? Zaskoczony i z grzeczności nie odmówiłem, choć brzmiało to egzotycznie.
Sytuacja dziwna, kolega z klasy odstąpił miejsce na fotelu obok swego ojca, światło w pokoju na pół gwizdka, mistrz ceremonii umieszcza kasetę w deku. Następuje kilkuzdaniowa prelekcja o czekającym nas nagraniu i wykonawcy. Jestem zaskoczony wiedzą prelegenta i że tak można. Płyta/kaseta jest zapisem koncertu. Dziwne dźwięki, drżą światłem kolorofony*, siedzimy i słuchamy. Trochę jakbym był w kinie, coś jak teatr wyobraźni. Nie rozmawiamy ze sobą. Po wszystkim jestem zachwycony. Dowiaduję się, że większość dźwięków była z syntezatorów, a człowiek który grał nazywał się też dziwnie - po francusku - Jean Michel Jarre.
Na kolejnym i kolejnym spotkaniu był Clapton, Nalepa, Deep Purple, Manowar, King Diamond, Johny Cash, Tina Turner. Słuchanie płyty (kasety) w całości. Tak jak artysta czy producent to wymyślili dla nas.
Muzyka przestała być wypełnieniem, zwykłą przekąska dla ucha, a stała się ucztowaniem, emocją, gęsią skórką. Zadziwieniem i odkrywaniem.
Ósma klasa, koleżanka w swoim stereo przeszukując fale radiowe maznęła suwakiem o jakiegoś bluesa zdziwiona, że powiedziałem daj to, daj to! Już wtedy wyczuliłem się na hard rocka, bluesa i ogólnie na muzykę. Inną historią było później poszukiwanie, odkrywanie, nocne słuchanie radia, które po wrzasku dnia, spokojem prezentowało muzykę jak u kolegi.

Wiem, że nie jestem sam w tej historii. Posłuchałem kilku opowieści znajomych. U wielu z Was był jakiś przełom. Ktoś Wam pożyczył ulubioną kasetę, ktoś coś dał do posłuchania z walkmana.

A ojciec kolegi, od dawna już poza sferą widzialną i słyszalną. Świeć Panie nad Jego duszą.

A ja w tym zabieganiu współczesnym, łapaniu srok, czekam na niezmąconą chwilę, kiedy nierozproszony będę zdolny posłuchać w całości kompozycji.

Dziś proponuję Wam namiastkę takiego słuchania, zresztą nie tylko dziś. W mej wyobraźni tak Was widzę – słuchacie nie tyle co radia, ale swego rodzaju wydarzenia, jak ja u kolegi w fotelu wówczas.



*kolorofon - takie urządzenie (lampki), którego podstawową funkcją jest przekształcanie dźwięku w światło, a konkretniej mówiąc: analiza sygnału audio i przypisywanie konkretnych efektów świetlnych do określonych częstotliwości. Jest to coś zdecydowanie więcej niż zwykła migająca lampka. Magia przy słuchaniu.
Prorock | Obazek nie mający za wiele wspólnego z tym wydaniem audycji. No chyba, że Miłość jest tak utkana.
Prorock | Obazek nie mający za wiele wspólnego z tym wydaniem audycji. No chyba, że Miłość jest tak utkana.
Audycja z 14 lutego 2026 | Prorock na Walentynki. Trudno.
Nie pamiętam kiedy przytrafił mi się Prorock, który wypadłby w Walentynki. Zawsze się muzycznie mijaliśmy, zważywszy że od 2008 roku ta audycja zaliczyła emisję w różne dni tygodnia. Obecnie rzecz dzieje się w sobotę - gdyby Wam to umknęło. Niemniej, nie pamiętam tego zderzenia: 14 lutego i Prorock.

Do teraz.

Początkowo zmarszczyłem czoło na taki zbieg zdarzeń. Potem, zaświtała mi myśl swoistych antywalentynek w Prorocku, ale po wygooglowaniu hasła antywalnetynki, okazało się że jest to pojęcie tak komercyjne i systemowe jak i same Walentynki. Poddałem się, teraz pozostała mi tylko droga wyboru utworów. Wektor już był, tylko jaki kierunek jegoż obrać?

Bo rzecz tyczy się miłości, a ta nie jedno ma imię. Sam Św. Walenty – jedno imię i konglomerat dwóch postaci pierwszych wieków chrześcijaństwa. Ogólnie – patron chorych umysłowo i epileptyków, co może sugerować zakochanych po uszy, albo nieszczęśliwie.

Miłość niejedno ma imię. Łacina zna siedem określeń na ten stan i czyny, greka określa miłość nawet w ośmiu terminach*. Do tego można rozróżnić miłość rodzicielską, braterską, siostrzaną, miłość dzieci do rodziców, przyjaźni, małżeńską, religijną - wszak Bóg jest Miłością. Można też definiować ją jako stan i sprzęgniecie, jakiś koktajl chemiczno-elektryczny błąkający się aksonami po neuronach.

Niemniej wspólnym mianownikiem miłości jest i chyba powinno być pragnienie dobra drugiej osoby, a jeden Karol to napisał książkę na ten temat, że miłość to odpowiedzialność**. Pokolenia młodocianych buntowników nosiło hasło ze św. Augustyna – ‘Kochaj i rób co chcesz’ nie do końca zdając sobie sprawę, że jest to wyrwanie z kontekstu***, bo Miłość i wolność w kontekście wypowiedzi św. Augustyna odnoszą się do wewnętrznego uporządkowania człowieka.

Dziś w Walentynki najprędzej nam do greckiego Erosa, Pragmy, a czasem Manii, czy też łacińskiego Cupido i Dilectio, aniżeli Caritas.

I choć osobiście namawiam, aby zakochani świętowali Noc Kupały, Sobótkę, to i tak przeszło mi zżymanie się na ten dzień, w którym człowiek człowiekowi serce choćby z czekolady daruje. Im więcej miłości, czy też jej elementów, to świat w jakimś drgnieniu będzie lepszy.

Miłość jest potrzebą bycia kochanym jak śpiewał John Lennon****.

Sprawdźcie w Prorocku, jakie utwory wybrałem na Walentynki. Możliwości było i jest wiele, wszak ponad 67% tekstów najpopularniejszych piosenek w latach 1960–2010 dotyczyło związków i miłości właśnie.

Chyba ważna ta Miłość w naszym życiu.




*Amor, Caritas, Dilectio, Cupido, Amicitia, Affectio, Diligo | Eros, Philia, Storge, Agape, Pragma, Mania, Philautia, Ludus.


**”Miłość i odpowiedzialność” – Karol Wojtyła


***„Czyny ludzkie tylko miłością różnią się pod względem swej wartości. Niejeden czyn wygląda zewnętrznie na dobry, choć nie wyrasta z korzenia miłości. Podobnie i kwiaty mają ciernie. Niejeden czyn wygląda na surowy i twardy, choć dokonuje się go dla wychowania, z pobudki miłości. Dlatego polecamy ci jedno krótkie zdanie: Kochaj i czyń, co chcesz! Gdy milczysz, milcz z miłością; gdy mówisz, mów z miłości; gdy karcisz, karć z miłości; gdy przebaczasz, przebaczaj z miłości. Niechaj tkwi w sercu korzeń miłości; wyrośnie z niego tylko dobro”


**** "Love" to piosenka napisana i wykonana przez Johna Lennona, pierwotnie wydana na jego debiutanckim solowym albumie John Lennon/Plastic Ono Band (1970)
Prorock | Maciej Papke
Prorock | Maciej Papke
Prorock na sobotę - 07.02.2026


W moim przypadku, kiedyś, to byli ‘Czterej pancerni i pies’, czasami Hans Kloss i jego ‘Stawka większa niż życie’. Wśród filmów królowały ‘Gwiezdne Wojny’ - oczywiście klasyczne, prawilna trylogia George’a Lucasa. Przez lata nie odmawiałem sobie w okresie wielkanocnym maglowanemu co roku ‘Potopowi’ w reżyserii Jerzego Hoffmana. Monumentalny obraz.

O czym mówię, o czym piszę? Te filmy obejrzałem kilka, a niektóre z nich kilkanaście razy – patrz: ‘Gwiezdne Wojny’.

Choć i w miarę współczesne obrazy, też obejrzałem parokrotnie – ‘Szeregowiec Ryan’, w tym samym klimacie serial ‘Kompania Braci’, z naszego podwórka choćby ‘Ślepnąc od świateł’.

I wiem, że niektórzy dziwią się takim sytuacjom - ‘jeszcze raz oglądasz ten serial’? Ja osobiście nie widzę powodów do dziwowania się. Są książki, które czytałem dwa, a jedną to nawet trzy razy. Choćby taki ‘Robinson Crusoe’ - pierw jako szczenię na wakacjach, potem jako uczniak, bo była to lektura, aby po wielu latach sięgnąć po tę powieść jako starszak i zaciekawić się ponownie.

Teraz już wiecie o co chodzi z tytułem dzisiejszej czytanki. Seriale, książki, filmy są jak muzyka. Po muzykę, albumy, konkretne utwory sięgamy wielokrotnie. Nasze ulubione nuty podkręcamy głośniej jadąc w samochodzie. Ja mam jeszcze tą możliwość, przywilej prezentowania muzyki na antenie Radia Szczecin. I przez te kilkaset audycji były utwory, które zagrałem co najmniej kilkukrotnie. I zapewne będę do nich jeszcze wracał przy dobrych wiatrach, szanując czas który nam pozostał.


Czy dziś (7 lutego) w Prorocku wybrzmią utwory już tu grane? Nie wszystko mam zarchiwizowane i nie wszystko pamiętam. Niemniej, będzie coś z albumu pewnej Heavy Metalowej formacji, który to album eksploatowałem bardziej, aniżeli inne z ich czternastu.


Milion gwiazd | Prorock
Milion gwiazd | Prorock
Prorock | 'Milion gwiazd' - audycja z 31 stycznia 2026
Człowiek od wieków spoglądał w niebo i się nim zachwycał. Myślę, że już na progu jaskini, przy gasnącym ognisku fascynował go rozpostarty nad nim firmament. Grzebał patykiem w rozżarzonych węglach wzniecając iskry lecące w przestrzeń i zachwycał się nieboskłonem.

Ja też pamiętam ten atak na moje zmysły, jakie wywoływało rozgwieżdżone niebo, gdzieś daleko od pomarańczowych łun miast i miasteczek. Ciemne niebo - a potrafiło świecić. Zdumiewała mnie ta ilość punktów gwiezdnych, migotanie, swoisty trójwymiar*
W jakimś sensie zerkając na sklepienie niebieskie, takie nocne, jesteśmy w kosmicznym połączeniu z tymi zachwyconymi na progu jaskini.

Mój średni syn spoglądał z zaciekawieniem w gwiazdy już jako wczesny nastolatek. Książki, a bardziej chyba serwisy internetowe, dostarczały mu wiedzy z krawędzi astronomii. Opowiadałem mu moje zachwyty z młodzieńczych lat, o świeceniu latarką w przestrzeń i otchłań kosmosu z nadzieją, że ten lichy snop światła napędzany bateriami R20 dotrze gdzieś tam.

Wyszukaliśmy z synem wobec tego zachwytu mapę czystego nocnego nieba. Są takie miejsca w Polsce, gdzie zanieczyszczenie nieba światłem miast jest mniej uciążliwe, i można w bezchmurną noc pooglądać kosmos.
I tak z miesiąca na miesiąc, z sezonu na sezon, a potem co rok, odkładałem wyprawę. Nie dałem rady się zebrać do misji, zorganizować. Zawsze coś. Zawsze była jakaś przeszkoda, a czas niby stały, a jednak przyspiesza. I w tym kosmicznym pędzie syn w końcu zobaczył i zachwycił się widokiem Drogi Mlecznej, ale to swoje premierowe widowisko przeżył z kolegami. Beze mnie. Bo dorósł. Bo czekał. Bo się nie doczekał. Bo sam się zorganizował. Bo skrewiłem kosmicznie.
Niebo gwiaździste nade mną. Nie wiem co jest we mnie.

Dziś za oknem nocka sina od chmur. Może śnieg spadnie.
A ja szykuję dla Was Prorocka. Takiego kosmicznego, z dźwiękami i głębią. Mam w zanadrzu takich kompozycji na całą noc muzyki czasu i przestrzeni.

I obiecuję - teraz już sobie, że w końcu, w tym roku zobaczymy z synem seans miliona gwiazd.


* Jak ja poczułem tę głębię oglądając sceny z Gwiezdnych Wojen... Choć sam film jest bardziej fiction niż science. Niemniej poczułem ogrom kosmosu, bo twórców jak nic, obraz nocnej przestrzeni nad nimi musiał inspirować.
Prorock | John Belushi
Prorock | John Belushi
Zapisuję moim synom listę filmów, które uznaję za obowiązkowe. Tworzę ten spis od jakiegoś czasu i jestem zaskoczony pozytywnie, że pewne obrazy już do nich dotarły.
Niemniej ciągle coś dopisuję. Zerkam na listę - mało mam obrazów z ostatnich dwóch dekad. Być może mniej oglądałem przez ten czas filmów.
Może to jest jak z muzyką - psycholodzy wskazują, że po 40. roku życia preferencje muzyczne stabilizują się, ponieważ mózg faworyzuje znane, kojarzące się z emocjonalnie ważnymi okresami życia utwory. Ma to podłoże biologiczne - spadek neuroplastyczności i połączeń neuronalnych. Jak wyczytałem, ciasto muzycznego gustu wyrabia się w wieku 13 - 14 lat, a w okolicach 20 - 25 roku życia jest już ów gust wypieczony. Badania mówią, że gdy skończymy 33 lata większość z nas przestaje sięgać po nową muzykę i już do końca życia najczęściej szukamy relaksu w dźwiękach, które znamy z młodszych lat. To oczywiście dane uśrednione. Zresztą mamy coś takiego jak Prawo Inżyniera Mamonia, tudzież Zasada Inżyniera Mamonia:

„Proszę pana, ja jestem umysł ścisły. Mnie się podobają melodie, które już raz słyszałem. Po prostu. To... Poprzez... No, reminiscencję. No jakże może podobać mi się piosenka, którą pierwszy raz słyszę?"

I jest to stwierdzenie jak wspomniałem, oparte na nauce. Umysł poprzestaje na treściach które już poznał.
Może dlatego mało we mnie wspomnień kina ostatnich dwóch dekad. Nie to, że nie ma dla mnie dobrych filmów z tego okresu, jest po prostu tych obrazów mniej. A może kino się popsuło?

Matt Damon i Ben Affleck w jednym z ostatnich (styczeń 2026) podkastów powiedzieli, że Netflix mocno ingeruje w scenariusz i wymusza, aby produkcje „trzy albo cztery razy powtarzały fabułę w dialogach”, ponieważ widzowie i tak „siedzą w telefonach w trakcie oglądania filmów”. Współczesnemu widzowi coraz trudniej skupić uwagę na pełnometrażowym filmie, zachowanie uwagi to nie proste zadanie*. Mamy teraz produkcje, filmy w których wszystko musi być opowiedziane zanim będzie zobaczone. Film można też ocenić moim zdaniem - 'na ucho'. Często słyszę jak moi domownicy oglądają filmy (ja w tym czasie przygotowuję audycję Prorock dla Was). I słucham, jak drętwe są dialogi w dużej części filmów. Są tak intrygujące jak w latynoskiej telenoweli lat 80 i taką też mają wartość.

Ale nie powiem, są filmy które swoją narracją dźwiękową, tekstową i muzyczną, zaintrygują mnie na tyle, że z zaciekawieniem idę spojrzeć na ekran, co tam się dzieje w najważniejszej warstwie filmu – obrazie.
I tu wracam do listy moich filmów dla synów. Czy kultowy i klasyczny już „Blues Brothers” przetrwał próbę czasu? Czy dobrze brzmi jego ścieżka dźwiękowa, dialogi?
Dopisać do listy?

24 stycznia w rocznicę urodzin Johna Belushi’ego posłuchamy w audycji Prorock m.in. utworów formacji The Blues Brothers. Zapraszam.



*„Czy możemy mieć coś dużego w pierwszych pięciu minutach? Chcemy, żeby ludzie zostali… I byłoby dobrze, gdybyś trzy albo cztery razy powtórzył fabułę w dialogach, bo ludzie siedzą z nosami w telefonach, kiedy oglądają” – powiedział Mat Damonn
12