Grupa podsumowała wyniki dotychczasowych prac przeprowadzonych w tym roku w Ugłach, Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, Hucie Pieniackiej oraz Puźnikach.

"Omówiono również kwestie administracyjne związane z procedowanymi wnioskami strony polskiej, w tym dot. prac poszukiwawczych w Ugłach, Wiśniowcu, Hucisku oraz Miedziakach” - poinformowało w komunikacie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Werbycki na Facebooku dodał, że strony podsumowały realizację ustaleń osiągniętych podczas poprzedniego posiedzenia Grupy Roboczej, które odbyło się 16 grudnia 2025 roku w Warszawie.

„Stwierdzono, że strona ukraińska wydała wszystkie uzgodnione podczas tamtego posiedzenia pozwolenia. Obie strony podkreśliły pomyślne przeprowadzenie prac w uzgodnionych lokalizacjach na terytorium Ukrainy” – napisał wiceminister.

Werbycki poinformował, że uczestnicy grupy roboczej omówili m.in. problemy związane z praktyczną realizacją prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na terytorium Ukrainy i Polski.

„Strona polska przekazała ponadto listę kolejnych miejsc na terytorium Ukrainy, w których planowane są dalsze prace. Wnioski dotyczące tych lokalizacji zostały już złożone lub zostaną złożone w najbliższym czasie” – zapewnił ukraiński wiceminister.

Obecnie trwają prace ekshumacyjne polskich ofiar zbrodni ukraińskich nacjonalistów w Woli Ostrowieckiej i Ostrówkach na Wołyniu. Ich aktualny etap wpisuje się w wieloletnią historię badań w tych nieistniejących już miejscowościach, gdzie w 1992, 2011 oraz 2015 roku odnaleziono, ekshumowano i godnie pochowano szczątki 674 osób.

W ubiegłym tygodniu MKIDN poinformowało, że na terenie dwóch wsi wydobyto szczątki 53 osób. Zakończenie prac planowane jest na 7 sierpnia.

W komunikacie zaznaczono także, że IPN zabiega o zgodę władz ukraińskich na przewiezienie odnalezionych przy szczątkach artefaktów do Polski, gdzie mogłyby trafić do rodzin ofiar lub muzeów.

„Instytut i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego apelują do krewnych mieszkańców Woli Ostrowieckiej i Ostrówek o zgłaszanie się na badania DNA i przekazywanie materiału genetycznego do bazy IPN w celu identyfikacji ofiar” - czytamy w komunikacie MKiDN.

Na przełomie sierpnia i września planowane jest rozpoczęcie kolejnych prac poszukiwawczych w Puźnikach w obecnym obwodzie tarnopolskim, finansowanych ze środków Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prace realizowane będą przez Fundację Wolność i Demokracja, Pomorski Uniwersytet Medyczny oraz firmę archeologiczną „Wołyńskie Starożytności”.

Pod koniec sierpnia IPN planuje rozpoczęcie prac ekshumacyjnych we Lwowie na Hołosku Wielkim, gdzie spoczywają żołnierze Wojska Polskiego polegli w obronie Lwowa we wrześniu 1939 r. Kolejne wnioski IPN oraz innych podmiotów znajdują się w trakcie rozpatrywania przez władze ukraińskie.

Polsko-ukraińska Grupa Robocza ds. Godnych Pochówków została powołana w listopadzie 2024 r. decyzją ministrów kultury Polski i Ukrainy. Jej głównym zadaniem było omówienie i doprowadzenie do pozytywnego rozpatrzenia wniosków o poszukiwania i ekshumacje złożonych przez obydwie strony do końca 2024 roku.

Strony zobowiązały się również, że będą dążyć do ustalenia jasnych zasad rozpatrywania tego rodzaju wniosków w przyszłości w oparciu o przejrzystą procedurę administracyjną bez konieczności prowadzenia dodatkowych negocjacji.

Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r.

Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.

Wiosną 2025 r. strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, które zostały pochowane w Puźnikach 6 września.

Pod koniec czerwca zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach; nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. Wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac poszukiwawczych planowany jest na 17 sierpnia.

W kwietniu prowadzone były prace w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu, gdzie odnaleziono kolejne miejsca pochówku polskich ofiar zbrodni z 1943 r. Od 13 lipca prowadzone są tam badania mające na celu ekshumację oraz późniejszy ponowny pochówek szczątków mieszkańców tych miejscowości. Planowane są również prace w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim.

Terminem „zbrodnia wołyńska” określa się mordy popełniane na cywilnej ludności polskiej dawnych Kresów Wschodnich przez nacjonalistów ukraińskich z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych formacji nacjonalistycznych.

Do zdarzeń dochodziło przede wszystkim na Wołyniu, ale też w Małopolsce Wschodniej oraz na terenie obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego. Miało to miejsce w czasie, gdy tereny te znajdowały się pod okupacją niemiecką, a także w początkowym okresie po przetoczeniu się frontu i ustanowieniu nowej granicy państwowej.

Kulminacyjnym momentem zbrodni wołyńskiej była tzw. krwawa niedziela - 11 lipca 1943 r. Tego dnia oddziały UPA zaatakowały ok. 150 miejscowości (według innych źródeł - 99) na Wołyniu.

W części tych ataków dobrowolnie lub pod przymusem brała też udział ukraińska ludność cywilna. Według szacunków polskich historyków zginęło ok. 100 tys. Polaków, przede wszystkim kobiet, dzieci i osób starszych, a tysiące innych pod presją opuściło swoje rodzinne strony.