Intensywne rozmowy na linii Warszawa-Bruksela toczą się od początku roku. Premier Mateusz Morawiecki i szef MSZ Jacek Czaputowicz wielokrotnie spotykali się zarówno z przewodniczącym Komisji Jean-Claudem Junckerem, jak i jego zastępcą Fransem Timmermansem. Efektem rozmów było wprowadzenie zmian w ustawach sądowych, co było spełnieniem części oczekiwań KE.

Jednak kierownictwo Komisji uważa wprowadzone nowelizacje ustaw o Sądzie Najwyższym, sądach powszechnych czy Trybunale Konstytucyjnym za niewystarczające.

- Z żalem muszę poinformować, że mimo wprowadzonych korekt główne obawy Komisji nie zostały uwzględnione - powiedział Timmermans.

W ubiegłym tygodniu w Parlamencie Europejskim Frans Timmermans zaapelował o kolejne zmiany w ustawach sądowych. Komisja wystąpiła ponadto do Rady Unii Europejskiej o zorganizowanie formalnego wysłuchania Polski. Odbędzie się ono 26 czerwca. To część procedury ochrony praworządności zawartej w artykule 7. unijnego traktatu.

Polskie władze podkreślają, że Komisja Europejska powinna wyjść naprzeciw gestom Warszawy. - Mamy wyciągniętą rękę, nawet jeżeli ktoś tej ręki nie przyjmuje. Ale niech nikt nie sądzi, że nie będziemy kontynuować naszych fundamentalnych reform. Do takich reform należy reforma wymiaru sprawiedliwości - mówił premier Mateusz Morawiecki podczas Zjazdu Klubów "Gazety Polskiej" w Spale.

Natomiast szef dyplomacji Jacek Czaputowicz powiedział w piątek w radiowej Trójce, że rząd "z pewną nadzieją" oczekuje od Fransa Timmermansa przedstawienia wizji rozwiązania sporu z Brukselą.

Na razie KE nie odpowiada na apele i pytania z europarlamentu, czy skieruje do unijnego Trybunału Sprawiedliwości pozew przeciwko Polsce za ustawę o Sądzie Najwyższym. Urzędnicy w Komisji mówią, że wiele będzie zależało od poniedziałkowego spotkania Morawiecki-Timmermans.

Z kolei, w zależności od przebiegu wysłuchania 26 czerwca, ministrowie państw unijnych zdecydują o dalszych krokach w sprawie procedury kontroli praworządności. Możliwe jest kolejne wysłuchanie albo wysłanie rekomendacji do Polski. Dopiero niezastosowanie się do nich może doprowadzić do następnego etapu, czyli głosowania nad wnioskiem Komisji, która uważa, że w Polsce istnieje poważne zagrożenie dla praworządności. Do poparcia takiego wniosku potrzeba zgody 22 krajów.