W Gruszkach - leżących niedaleko wsi Guszczewina, gdzie Siedzikówna się urodziła - od 2017 roku jest pomnik „Inki”. Pomnik jej poświęcony jest też zlokalizowany przy kościele w Narewce, w którym odprawiona została w niedzielę msza św. w intencji Siedzikówny. W obu tych miejscach składano wieńce i kwiaty.

Uczestnicy uroczystości zorganizowanej m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej i Stowarzyszenie Historyczne im. Danuty Siedzikówny „Inki” złożyli również kwiaty na cmentarzu w Narewce, gdzie znajdują się symboliczna mogiła jej rodziców i grób jej babci.

W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, służby mundurowe, harcerze, poczty sztandarowe. Byli też krewni Siedzikówny.

- Tutaj żyli jej rodzice, tutaj ona dorastała, jednocześnie też tutaj były początki jej działalności konspiracyjnej, kontynuującej te wzorce i przykłady, które wyniosła z domu rodzinnego. Nauczyła się przede wszystkim rzeczy najważniejszej: miłości do ojczyzny - powiedział PAP dyrektor białostockiego oddziału IPN Krzysztof Sychowicz.

- To nie jest postać kontrowersyjna. To jest postać, która, szczególnie w dzisiejszych czasach, jest postacią do naśladowania, która może być wspaniałym wzorcem dla młodego pokolenia - mówił w czasie uroczystości.

Wicemarszałek Senatu Maciej Żywno przypomniał, że na początku sierpnia izba wyższa polskiego parlamentu przyjęła uchwałę w 80. rocznicę śmierci „Inki”. - Warto, żebyśmy wszyscy promowali ją jako świetny przykład do naśladowania dla młodego pokolenia (...). Pokazała nam, że żyła zgodnie z wartościami, w które wierzyła i za które oddała swoje życie - mówił Żywno.

W związku z uroczystościami IPN przygotował stoisko edukacyjne. - Nie można zrezygnować z edukowania społeczeństwa w jakiejkolwiek kwestii, nawet w kwestii samego wybuchu II wojny światowej, podkreślania, które państwo było za to odpowiedzialne, oraz przypominania zbrodni hitlerowskich i sowieckich, które zostały dokonane na narodzie polskim - dodał dyrektor Sychowicz.

Danuta Siedzikówna urodziła się 3 września 1928 roku we wsi Guszczewina k. Narewki. Była sanitariuszką 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. W 1943 r. w wieku 15 lat złożyła przysięgę AK i odbyła szkolenie sanitarne. W czerwcu 1945 r. została aresztowana przez NKWD-UB za współpracę z antykomunistycznym podziemiem. Z konwoju uwolnił ją patrol AK Stanisława Wołoncieja „Konusa”, podkomendnego mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.

„Inka” znów działała jako sanitariuszka oraz łączniczka, uczestnicząc w akcjach przeciw NKWD i UB.

W lipcu 1946 r. została wysłana do Gdańska po zaopatrzenie medyczne. W nocy z 19 na 20 lipca została aresztowana przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w jednym z mieszkań konspiracyjnych w Gdańsku-Wrzeszczu.

„Inkę” osadzono w więzieniu w Gdańsku. Po śledztwie, podczas którego próbowano wydobyć od niej informacje o działalności oddziału „Łupaszki”, została skazana na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy. Obrońca z urzędu zwrócił się do prezydenta Bolesława Bieruta o skorzystanie z przysługującego mu prawa łaski. Pod listem nie było podpisu Siedzikówny. Bierut odpowiedział odmownie.

Do krewnych „Inki” dotarł gryps, w którym sanitariuszka napisała: „Jest mi smutno, że muszę umierać. Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 r. w gdańskim więzieniu.

Szczątki „Inki” ekshumowano we wrześniu 2014 r. na gdańskim Cmentarzu Garnizonowym. Miejsce, gdzie je znaleziono, oznaczone zostało kamienną tablicą, którą odsłonięto w kwietniu 2015 r. 28 sierpnia 2016 r., w 70. rocznicę jej śmierci, odbył się w Gdańsku uroczysty państwowy pogrzeb „Inki”.

Autorka edycji: Joanna Chajdas