Uważa się, że pierwsza kolęda została napisana przez św. Franciszka z Asyżu w 1223 roku. Była śpiewana we włoskiej szopce w Greccio w nocy z 24 na 25 grudnia, czyli w czasie narodzenia Pańskiego. W Polsce za najstarszą zachowaną kolędę uważa się „Zdrow bądź, krolu anielski” z 1424 roku. Natomiast najpopularniejsza kolęda pt. „W żłobie leży” powstała na przełomie XVII i XVIII wieku. O palmę pierwszeństwa (choć to nie o święta wielkanocne chodzi) walczy z nią Pieśń o Narodzeniu Pańskim – utwór Franciszka Karpińskiego, popularnie znany jako „Bóg się rodzi”, nazywany czasem królową polskich kolęd. Przyjmuje się, że w Polsce powstało jakieś 500 kolęd i pastorałek, a pierwszy śpiewnik wywodzi się 1843 roku.

Niezwykłe historie o kolędach oraz innych piosenkach i pieśniach bożonarodzeniowych - w "Machinie czasu".