Filharmonia w Szczecinie stoi przed ogromnym wyzwaniem artystycznym i logistycznym. W tej chwili jest na ostatniej prostej w przygotowaniach do światowej premiery Szóstego przykazania „Nie zabijaj” Elżbiety Sikory, wybitnej polskiej kompozytorki i pionierki muzyki elektronicznej, tworzącej od wielu lat w Paryżu. O wydarzeniu zaplanowanym na niedzielę, 27 marca 2022 roku, rozpisuje się niemal cały świat muzyczny.

Warto więc powiedzieć, że utwór Sikory zestawiony jest z arcydziełem włoskiego mistrza Luigiego Nono. Obie kompozycje są wyrazem sprzeciwu wobec politycznej przemocy. Łączy je podobna obsada i polskie wątki. Czerpiąc z przeszłości, stają się ostrzeżeniem przed aktualnymi okrucieństwami, które niejako wpisały się w trwającą wojnę na Ukrainie.

Tytuł kompozycji Elżbiety Sikory nawiązuje do szóstego przykazania w tradycji talmudycznej: „nie zabijaj” i dedykowany jest ofiarom przemocy i niesprawiedliwości – podobnie jak powstały blisko czterdzieści lat wcześniej utwór „Quando stanno morendo. Diario Polacco no. 2” Luigiego Nono.

W swym nowym utworze Sikora sięga między innymi po słowa świadków zbrodni popełnionych w nazistowskim obozie koncentracyjnym Majdanek koło Lublina i zestawia je z poezją Grzegorza Kwiatkowskiego oraz ujgurskiego dysydenta Ekhmetjana Osmana, członka jednej z najbardziej prześladowanych współcześnie grup etnicznych.

Drugi diariusz polski Luigiego Nono (1924-1990) powstał pod wpływem wiadomości o wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego. Wstrząśnięty tą wiadomością kompozytor zadedykował utwór „Polskim przyjaciołom i towarzyszom, którzy na wygnaniu, w podziemiu, w więzieniach, w swoich miejscach pracy – trwają w oporze; zachowują nadzieję, choć jej nie ma, wierzą, choć są niewierzący”. W swej kompozycji Nono użył fragmentów wierszy Czesława Miłosza, Aleksandra Błoka, Endrego Adyego, Wielemira Chlebnikowa i Borysa Pasternaka, by postawić pytania, które mimo upływu lat okazują się zaskakująco aktualne („Mosca – chi sei?” – „Moskwo, kim jesteś?”).

Szóste przykazanie Elżbiety Sikory zostanie wykonane przez francuski zespołu wokalny Les Métaboles, który wystąpi pod kierownictwem Léo Warynskiego. Do udziału w projekcie zostali ponadto zaproszeni wybitni muzycy: Erik Drescher (flety), Bartosz Koziak (wiolonczela) i Dominik Dołęga (perkusja). W utworze Nono dołączą eksperci live electronics z SWR Experimentalstudio z Freiburga. W tym obchodzącym 50-lecie studio swoje dzieła komponowali m.in. Karlheinz Stockhausen, Pierre Boulez i właśnie Luigi Nono.

Na temat światowej premiery w Szczecinie Szóstego przykazania „Nie zabijaj” Elżbiety Sikory, z Dorotą Serwą – dyrektor Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza rozmawia Dorota Zamolska.